Wykłady z filozofii społecznej. Tom 2

Dwa tomy Wykładów z filozofii społecznej Jakuba Kloca-Konkołowicza (1975–2021) zawierają roczny kurs akademicki zrekonstruowany na podstawie nagrań z dwóch cykli: 2019/20 i 2020/21. Kurs rozpoczyna prezentacja ambitnego rozumienia zadań filozofii społecznej, potem zostają omówione podstawy nowożytnego kontraktualizmu i liberalizmu, a następnie ich najważniejsze krytyki, w tym w szczególności te bazujące na klasycznej filozofii niemieckiej. Tom 2, odpowiadający semestrowi letniemu kursu, zawiera wykłady poświęcone krytycznej recepcji liberalizmu i nowożytnego kontraktualizmu, głównie na polu filozofii niemieckiej. Omówione są w nim koncepcje Fichtego, Hegla, Marksa, Horkheimera i Adorna, Arendt oraz Rawlsa. W toku prezentacji pojawiają się także istotne odwołania do poglądów Arystotelesa, Benjamina, Nozicka i innych myślicieli. Centralny element wywodu tworzy przystępne omówienie wybranych stanowisk klasycznej filozofii niemieckiej (Fichte, Hegel), poruszające wiele wątków mało znanych polskim odbiorcom, jednak autor odwołuje się w tomie także do koncepcji wykraczających poza tę tradycję. Całość wieńczy krótka rekapitulacja poświęcona filozofii społecznej w ogóle.

******

Lectures on Social Philosophy. Volume 2

Two volumes of Lectures on Social Philosophy by Jakub Kloc-Konkołowicz (1975–2021) contain a one-year academic course, reconstructed from the recordings of two cycles: 2019/20 and 2020/21. The course begins with a presentation of an ambitious understanding of the tasks of social philosophy, then the fundamentals of modern contractualism and liberalism are discussed, followed by their most important critiques, including in particular those based on classical German philosophy. Volume 2, corresponding to the summer semester of the course, contains lectures on the critical reception of liberalism and modern contractualism, mainly in the field of German philosophy. It discusses the concepts of Fichte, Hegel, Marx, Horkheimer and Adorn, Arendt and Rawls. In the course of the presentation, there are also significant references to the views of Aristotle, Benjamin, Nozick and other thinkers. The central element of the argument is an accessible discussion of selected positions of classical German philosophy (Fichte, Hegel), touching on many topics little known to Polish recipients. The author, however, also refers in the volume to the concepts that go beyond this tradition. The volume finishes with a short recapitulation devoted to social philosophy in general.

Keywords: social philosophy, German philosophy, idealism, contractualism, liberalism.

Jakub Kloc-Konkołowicz (1975–2021) – wykładowca Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego i profesor tej uczelni o bogatym dorobku naukowym i dydaktycznym. W latach 2016–2020 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Filozofii UW, następnie prodziekana ds. nauki i współpracy z zagranicą Wydziału Filozofii UW. Był też kierownikiem Zakładu Filozofii Społecznej i kierownikiem Pracowni Studiów nad Filozofią Niemiecką. Należał do Międzynarodowego Towarzystwa Heglowskiego, wchodził w skład zarządu Międzynarodowego Towarzystwa Fichteańskiego, zasiadał w radach naukowych polskich i zagranicznych czasopism filozoficznych. Był laureatem wielu nagród i wyróżnień – m.in. nagrody Prezesa Rady Ministrów za rozprawę doktorską i Friedrich Wilhelm Bessel-Forschungspreis – oraz stypendystą Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (Deutscher Akademischer Austauschdienst, DAAD), a także Fundacji Aleksandra von Humboldta. Dwukrotnie został zaproszony przez Uniwersytet Johanna Wolfganga Goethego we Frankfurcie nad Menem na roczne pobyty badawcze – w Instytucie Badań Społecznych oraz w Instytucie Filozofii tej uczelni. Organizował sympozja, konferencje i wykłady filozofów niemieckich na Uniwersytecie Warszawskim. Wspierał udział w konferencjach i wyjazdach naukowych studentów oraz młodych polskich filozofów.

Jakub Kloc-Konkolowicz jest autorem trzech monografii: Rozum praktyczny w filozofii Kanta i Fichtego. Prymat praktyczności w klasycznej myśli niemieckiej, Wrocław 2007, Anerkennung als Verpflichtung. Klassische Konzepte der Anerkennung und ihre Bedeutung für die aktuelle Debatte, Würzburg 2015 oraz Manrique y su proyecto Lanzarote. ?Una utopía realizada? El programa de un artista para transformar estética y socialmente una isla, Tahíche, Lanzarote 2019 (wydanie polskie: Projekt Lanzarote – urzeczywistnienie utopii? César Manrique i jego program estetyczno-społecznego przeobrażenia wyspy, Wydawnictwa UW, Warszawa 2025). Lista publikacji Jakuba Kloca-Konkołowicza obejmuje również wiele artykułów i rozdziałów w językach polskim, niemieckim i angielskim, które ukazywały się głównie na łamach niemieckich i polskich czasopism naukowych oraz w pracach zbiorowych. Do jego zainteresowań naukowych należały zagadnienia filozofii społecznej, a także klasycznej i współczesnej filozofii niemieckiej, m.in. koncepcje uznania, etyczności i racjonalności, pojęcie intersubiektywności oraz zagadnienia godności, wolności i sprawiedliwości.