Modernizacje widzenia. Władysław Heinrich, Wacław Berent a drogi rozwoju polskiej psychologii doświadczalnej

Praca ma charakter interdyscyplinarny, łącząc perspektywy historii literatury, psychologii, filozofii i nauki. Autorka podejmuje próbę rekonstrukcji kulturowego modelu „widzenia” obecnego w polskiej literaturze modernistycznej, zakorzenionego w psychologii eksperymentalnej i filozofii empiriokrytycznej. Centralnym przedmiotem analizy jest powieść Ozimina autorstwa Wacława Berenta, interpretowana na tle rozwoju psychologii eksperymentalnej zapoczątkowanej przez Wilhelma Wundta. Ważnym kontekstem jest także działalność Władysława Heinricha, który rozwijał te idee na gruncie polskim.

******

The Modernizations of Perception. Wacław Berent, Władysław Heinrich and the Paths of Development of Polish Experimental Psychology

The work is interdisciplinary in nature, combining perspectives from the history of literature, psychology, philosophy and science. The author attempts to reconstruct the cultural model of “perception” present in Polish modernist literature, rooted in experimental psychology and empiriocritical philosophy. The central subject of the analysis is the novel Ozimina by Wacław Berent, interpreted against the background of the development of experimental psychology initiated by Wilhelm Wundt. An important context is also the activity of Władysław Heinrich, who developed these ideas in Poland.

Keywords: experimental psychology, Polish modernism, symbolism, modernizations of perception, personal perception.

Rozprawa dr Sylwii Borowskiej-Kazimiruk jest przedsięwzięciem bardzo ambitnym, łączącym precyzyjność wskazania problemu (ranga pozytywnych i negatywnych inspiracji psychologią doświadczalną dla klimatu intelektualnego przełomu XIX i XX wieku) ze świadomością jego konsekwencji dla badań nad kulturowymi, estetycznymi i filozoficznymi kontekstami literatury polskiej tego okresu. Proponuje pionierską, szeroko zakrojoną, gruntownie udokumentowaną badaniami archiwalnymi, rekonstrukcję obszaru z pogranicza historii nauki (negocjowanie pozycji psychologii wobec filozofii i nauk doświadczalnych) i historii literatury, tropiąc (nierzadko w fascynujący sposób) mechanizmy transferu kulturowego idei ponad granicami dyscyplin naukowych (i kultur akademickich!), sztuk i państw.
Z recenzji dr hab. Magdaleny Rembowskiej-Płuciennik, prof. IBL PAN