Polacy na Ukrainie od Powstania Styczniowego do XXI wieku. Tom 1

Tom I monografii zbiorowej stanowi interdyscyplinarne otwarcie nowej serii badawczej, poświęconej losom polskiej mniejszości narodowej na Ukrainie. Publikacja powstała jako odpowiedź na zauważalny w ostatnich latach spadek zainteresowania naukowego tą tematyką oraz potrzebę wypełnienia tzw. „białych plam”.

Publikacja skupia się na tematach słabo dotychczas opisanych, zwłaszcza w odniesieniu do okresu po 1990 roku oraz gwałtownych przemian struktury społecznej Polaków na Ukrainie wywołanych wojną po 2022 roku. Analizuje losy społeczności polskiej na przestrzeni ponad 150 lat – od momentu dramatycznych konsekwencji Powstania Styczniowego w 1863 roku, przez okres międzywojenny i radziecki, aż po XXI wiek. Pod lupę wzięto m.in. działalność Polskiego Związku Politycznego na Rusi. Artykuły naukowe wchodzące w skład tomu poruszają także problematykę kondycji kultury polskiej, polskiego szkolnictwa, liczby nauczycieli oraz współczesnej sytuacji socjolingwistycznej Polaków, mieszkających na Ukrainie.

Publikacja gromadzi teksty badaczy z różnych ośrodków w Polsce i Ukrainie – historyków, językoznawców, socjologów, literaturoznawców oraz etnografów. Zebrany materiał służy nie tylko celom akademickim, ale stanowi również bazę merytoryczną i zestaw wniosków dla współczesnej polskiej polityki zagranicznej oraz działań wobec Polonii i Polaków za granicą.

Zamieszczone teksty wnoszą nową jakość do podejmowanego zagadnienia, przy¬noszą dużo nowej wiedzy na temat Polaków na Ukrainie, bądź tę wiedzę starają się na nowo interpretować, dzięki czemu stanowią podstawę do stworzenia platformy dyskusyjnej. Szczególnie cieszy zapowiedź, że do tej dyskusji zapraszani będą kolejni badacze, zwłaszcza ci reprezentujący młode pokolenie.
Prof. dr hab. Paweł Grata, Uniwersytet Rzeszowski

„Krajobrazy pamięci” autorstwa prof. Heleny Krasowskiej, Redaktor całości zbioru jako teoretyczne wprowadzenie do umieszczonych w książce artykułów, jest pożą¬danym w społeczno-politologicznych badaniach. Artykuły należycie wyposażone ilustratywnie przez wielką ilość zdjęć, tabeli oraz schematów, co w swojej kolejno¬ści uzupełnia teksty.
Prof. dr hab. Jurij Makar, Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy im. Jurija Fedkowycza

Praca uzupełnia dyskurs dotyczący problemów pamięci historycznej, językowej i kulturowej oraz ma wyraźny charakter interdyscyplinarny. Poprzez określone fakty i wydarzenia historyczne, losy poszczególnych ludzi, procesy polityczne i społeczno¬-kulturowe kształtuje się i ewoluuje pamięć historyczna. Trafność i znaczenie książki jest nie do przecenienia.
Prof. dr hab. Ludmiła Striłczuk, Wołyński Uniwersytet Narodowy im. Łesi Ukrainki

Recenzowana praca jest cenna i potrzebna także dlatego, że zawarte w niej tek¬sty pokazują, jak wielowymiarowe, złożone i zakorzenione w przeszłości sa relacje polsko-ukraińskie. Jest to ważne zwłaszcza w kontekście widocznego, niestety również w praktyce politycznej, spłycania tych relacji i postrzegania ich głownie przez pryzmat wydarzeń II wojny światowej czy napięć narodowościowych w II RP – misją badaczy winno być właśnie podnoszenie świadomości tego, że relacje Pola¬ków i Ukraińców są skomplikowane, ale nie ograniczają się jednie do konfliktów czy stosunków stricte politycznych.
Dr hab. Beata Surmacz, prof. UMCS, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie