Polityka narodowościowa państwa polskiego na Polesiu 1921–1939

Książka szczegółowo analizuje działania władz II Rzeczypospolitej wobec zróżnicowanej etnicznie i kulturowo ludności Polesia. Autor bada mechanizmy asymilacyjne państwa, w tym politykę edukacyjną i osadniczą, które miały zintegrować ten zacofany gospodarczo region z resztą kraju. Publikacja ukazuje skomplikowane relacje między polską administracją a rdzennymi mieszkańcami (głównie Poleszukami i Białorusinami) oraz wyjaśnia, dlaczego te wysiłki integracyjne ostatecznie zakończyły się niepowodzeniem.

*********

The book provides a detailed analysis of the actions taken by the authorities of the Second Polish Republic toward the ethnically and culturally diverse population of Polesia. The author examines the state’s assimilation mechanisms, including its educational and settlement policies, which were intended to integrate this economically underdeveloped region with the rest of the country. The publication highlights the complex relationships between the Polish administration and the indigenous inhabitants (primarily Polesians and Belarusians) and explains why these integration efforts ultimately failed.

Keywords: Polesie, Polesie voivodeship, Second Polish Republic, nationality policy, Belarusians, Russians, Ukrainians, “the people from here”.

Kwerenda została przeprowadzona w około 20 instytucjach na terenie 5 państw, wykorzystano wszystkie podstawowe kategorie źródeł. Kluczową rolę odgrywają akta polskiej administracji państwowej, przechowywane poza granicami Polski. Trafne wydaje mi się przyjęcie zasadniczego dla konstrukcji pracy założenia, które w centrum narracji stawia postaci wojewodów poleskich jako kreatorów polityki narodowościowej.
Prof. dr hab. Piotr Cichoracki, Uniwersytet Wrocławski

Pomimo pojawienia się wielu książek poświęconych Polesiu praca ma charakter nowatorski, uzupełnia wiedzę, wnosi do obiegu naukowego szereg nieznanych dotąd dokumentów. W oparciu o akta polskiej administracji państwowej (przechowywane przede wszystkim poza granicami Polski) po raz pierwszy w polskiej historiografii dokonana została skrupulatna analiza procesu rywalizacji 4 ścierających się „projektów narodowych” (białoruskiego, polskiego, rosyjskiego i ukraińskiego) na obszarze międzywojennego Polesia.
Prof. dr hab. Joanna Gierowska-Kałłaur, Instytut Historii PAN/Studium Europy Wschodniej UW

Dzieje Polesia w okresie międzywojennym cieszą się w ostatnich latach niesłabnącą popularnością. Mimo to badacz odnalazł dla siebie niszę. Bez wątpienia przyjęta podstawa źródłowa jest mocną stroną recenzowanej pracy. Autor skorzystał z zasobów bibliotek i archiwów polskich, białoruskich, litewskich, rosyjskich, ukraińskich. Dostęp do wielu z tych placówek jest dzisiaj niemożliwy, co jeszcze bardziej podnosi wartość pracy.
Dr hab. Janusz Mierzwa, prof. UJ, Uniwersytet Jagielloński

Autor musiał wykazać się dotarciem do nowych źródeł i nowym, oryginalnym ujęciem tematu. Zdołał przedstawić nowatorskie oceny polityki narodowościowej. Zwrócił także uwagę na jej regionalny składnik, omawiając swego rodzaju „eksperyment poleski” w odniesieniu do znacznie bardziej znanego „eksperymentu wołyńskiego” Henryka Józewskiego.
Prof. dr hab. Mirosław Szumiło, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Dr Pavel Ablamski – historyk, absolwent Uniwersytetu w Brześciu oraz Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. W 2024 roku obronił w IH PAN rozprawę doktorską pt. „Polityka narodowościowa państwa polskiego na Polesiu w latach 1921– 1939”. Laureat Nagrody im. Kruszewskich (wydanie doktoratu jest częścią tej nagrody). Jego zainteresowania obejmują procesy narodotwórcze w Europie Środkowo-Wschodniej XIX-XX wieku, mniejszości narodowe i politykę narodowościową w krajach regionu oraz polityczną i społeczną historię II RP. Od 2025 roku adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.