Informacje o publikacji
| Wydanie: | 1 |
| Miejsce i rok wydania: | Warszawa 2026 |
| Język publikacji: | polski |
| ISBN/ISSN: | 978-83-235-7198-8 , 978-83-235-7204-6 |
| EAN: | 9788323571988 , 9788323572046 |
| Liczba stron: | 1460 |
| Sposób publikacji: | PDF |
| Typ publikacji: | Praca naukowa |
| DOI: | https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988 , https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046 |
Historia Głuchoniemców sięga XIV wieku. Od średniowiecza zachodni koloniści integrowali się z ludnością polską. Tak powstała społeczność zwana od XVII wieku Głuchoniemcami, która w XX wieku padła ofiarą konfliktu polsko-niemieckiego. Zapomniana na dekady głuchoniemiecka Atlantyda powróciła. Tom I monografii Głuchoniemcy w historii kulturze Karpat przedstawia ich historię od XIV wieku, biografię etnonimu i choronimu, położenie, granice i charakterystykę geograficzną Głuchoniemiec oraz niemieckie ślady w głuchoniemieckiej toponimii. Tom II analizuje tożsamość, język, antroponimię oraz materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Głuchoniemców. To pierwsza praca zgłębiająca temat Głuchoniemców w całej jego złożoności.
******
Walddeutsche in der Geschichte und Kultur der Karpaten
Die Geschichte der Walddeutschen reicht bis ins 14. Jahrhundert zurück. Seit dem Mittelalter integrierten sich westliche Kolonisten in die polnische Bevölkerung. So entstand eine Gemeinschaft, die seit dem 17. Jahrhundert Walddeutsche genannt wird und im 20. Jahrhundert dem deutsch-polnischen Konflikt zum Opfer fiel. Das für Jahrzehnte in Vergessenheit geratene walddeutsche Atlantis ist wieder aufgetaucht. Der erste Band der Monografie Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat (Walddeutsche in der Geschichte und Kultur der Karpaten) behandelt die Geschichte der Walddeutschen seit dem 14. Jahrhundert, die Entwicklung des Ethnonyms und des Choronyms, die Lage, die Reichweite und die geografische Beschaffenheit des walddeutschen Gebiets sowie deutsche Spuren in der walddeutschen Toponymie. Im zweiten Band werden die Identität, die Sprache, die Anthroponymie sowie das materielle und immaterielle Kulturerbe der Walddeutschen analysiert. Die vorliegende Arbeit ist die erste, die das Thema der Walddeutschen in seiner ganzen Komplexität eingehend behandelt.
Schlüsselwörter: Walddeutsche, polnische ethnografische Gruppen, Grenzgebiet, Karpaten, Kleinpolen, Rotruthenien, Schmelztiegel der Kulturen
******
Walddeutsche in der Geschichte und Kultur der Karpaten
Die Geschichte der Walddeutschen reicht bis ins 14. Jahrhundert zurück. Seit dem Mittelalter integrierten sich westliche Kolonisten in die polnische Bevölkerung. So entstand eine Gemeinschaft, die seit dem 17. Jahrhundert Walddeutsche genannt wird und im 20. Jahrhundert dem deutsch-polnischen Konflikt zum Opfer fiel. Das für Jahrzehnte in Vergessenheit geratene walddeutsche Atlantis ist wieder aufgetaucht. Der erste Band der Monografie Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat (Walddeutsche in der Geschichte und Kultur der Karpaten) behandelt die Geschichte der Walddeutschen seit dem 14. Jahrhundert, die Entwicklung des Ethnonyms und des Choronyms, die Lage, die Reichweite und die geografische Beschaffenheit des walddeutschen Gebiets sowie deutsche Spuren in der walddeutschen Toponymie. Im zweiten Band werden die Identität, die Sprache, die Anthroponymie sowie das materielle und immaterielle Kulturerbe der Walddeutschen analysiert. Die vorliegende Arbeit ist die erste, die das Thema der Walddeutschen in seiner ganzen Komplexität eingehend behandelt.
Schlüsselwörter: Walddeutsche, polnische ethnografische Gruppen, Grenzgebiet, Karpaten, Kleinpolen, Rotruthenien, Schmelztiegel der Kulturen
Oto przed nami Głuchoniemców historia niemal totalna, sięgająca niezwykle pomysłowych ujęć, jakże nieraz odległych a niespodziewanie bliskich tradycyjnej historii. Zaszczyt to dla mnie zrecenzować „pierwszą monografię naukową poświęconą Głuchoniemcom”, migracyjnego fenomenu polsko-niemieckiej integracji społecznej trwającej blisko 700 lat, co przekłada się na 24 pokolenia ludzkie. Zaszczyt, gdyż zawsze doceniam projekty mierzące wyżej i dalej niż tradycyjna historiografia, szukające niejasnych jeszcze, ale niebanalnych styków interdyscyplinarnych. Pozwala to zadawać wciąż nowe pytania naszej ludzkiej przeszłości.
Z recenzji dr. hab. Mateusza Wyżgi, prof. UKEN
Redaktorzy tej pozycji zadali sobie trud, aby pod wspólnym tytułem (projektem) zgromadzić liczne grono specjalistów z nauk humanistycznych, by przedstawić w przemyślany, harmonijny sposób przeróżne aspekty kultury głuchoniemieckiej. I to nie tylko kompetencja autorów jest atutem tej książki, lecz także sposób przedstawienia całości. Jako uważny czytelnik muszę stwierdzić, że lektura tego dzieła jest wciągająca i pasjonująca. Podczas czytania nasuwają się pytania, co dalej, co jeszcze można powiedzieć o Głuchoniemcach jako głównych bohaterach recenzowanej pozycji książkowej.
Z recenzji prof. dr. hab. Jacka Jana Pawlika SVD
Książkę wyróżnia jej śmiałość i odwaga badawcza, chcąca wyprzedzać swoją epokę, łaknąca zmiany formy po to, by zyskać więcej kontekstów i tropów, skojarzeń, metafor, odgruzować zapomnienie ludzi żywych, naszych sąsiadów, rodaków i współobywateli, zarazem nośników swojej własnej, nieuświadomionej albo przemilczanej przeszłości. Dawno nie czytałem tak mądrej, ciekawej i odkrywczej książki. Chociaż to zbiór artykułów, to dobranych z sercem i z bardzo dobrym pomysłem. Zdaje się, że Autorki i Autorzy poczuli ten właśnie flow, który sprawia że szczątki po przeszłości – bo mamy na ogół szczątki rujnującej działalności czasu i niepamięci – pozwalają się sklejać w pasma narracji.
Z recenzji dr. hab. Mateusza Wyżgi, prof. UKEN
Podejmowany w recenzowanej pozycji książkowej temat jest nowatorski w tym względzie, że nie stanowił on przedmiotu badań naukowych przynajmniej w ostatnim półwieczu, zaś nigdy tak kompleksowo i interdyscyplinarnie. Bardzo istotne dla wartości przedstawionych wyników badań było sięgnięcie do źródeł, szczególnie do ksiąg sądowniczych i parafialnych kronik.
Z recenzji prof. dr. hab. Jacka Jana Pawlika SVD
Z recenzji dr. hab. Mateusza Wyżgi, prof. UKEN
Redaktorzy tej pozycji zadali sobie trud, aby pod wspólnym tytułem (projektem) zgromadzić liczne grono specjalistów z nauk humanistycznych, by przedstawić w przemyślany, harmonijny sposób przeróżne aspekty kultury głuchoniemieckiej. I to nie tylko kompetencja autorów jest atutem tej książki, lecz także sposób przedstawienia całości. Jako uważny czytelnik muszę stwierdzić, że lektura tego dzieła jest wciągająca i pasjonująca. Podczas czytania nasuwają się pytania, co dalej, co jeszcze można powiedzieć o Głuchoniemcach jako głównych bohaterach recenzowanej pozycji książkowej.
Z recenzji prof. dr. hab. Jacka Jana Pawlika SVD
Książkę wyróżnia jej śmiałość i odwaga badawcza, chcąca wyprzedzać swoją epokę, łaknąca zmiany formy po to, by zyskać więcej kontekstów i tropów, skojarzeń, metafor, odgruzować zapomnienie ludzi żywych, naszych sąsiadów, rodaków i współobywateli, zarazem nośników swojej własnej, nieuświadomionej albo przemilczanej przeszłości. Dawno nie czytałem tak mądrej, ciekawej i odkrywczej książki. Chociaż to zbiór artykułów, to dobranych z sercem i z bardzo dobrym pomysłem. Zdaje się, że Autorki i Autorzy poczuli ten właśnie flow, który sprawia że szczątki po przeszłości – bo mamy na ogół szczątki rujnującej działalności czasu i niepamięci – pozwalają się sklejać w pasma narracji.
Z recenzji dr. hab. Mateusza Wyżgi, prof. UKEN
Podejmowany w recenzowanej pozycji książkowej temat jest nowatorski w tym względzie, że nie stanowił on przedmiotu badań naukowych przynajmniej w ostatnim półwieczu, zaś nigdy tak kompleksowo i interdyscyplinarnie. Bardzo istotne dla wartości przedstawionych wyników badań było sięgnięcie do źródeł, szczególnie do ksiąg sądowniczych i parafialnych kronik.
Z recenzji prof. dr. hab. Jacka Jana Pawlika SVD
TOM I
Rafał Kroczak, https://orcid.org/0000-0002-6268-7843
Tomasz Panecki, https://orcid.org/0000-0003-3483-2035
Charakterystyka geograficzna regionu osadniczego Głuchoniemców dawniej i dziś
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.171-224
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Weronika Wnuk-Ciastek, https://orcid.org/0009-0005-5761-4382
Głuchoniemcy – granice i nazwa regionu
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.115-170
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Głuchoniemcy w polskim dyskursie naukowym i publicystycznym od XVIII wieku do końca okresu PRL
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.677-734
Radosław Poniat, https://orcid.org/0000-0001-7384-3920
Piotr Guzowski, https://orcid.org/
Głuchoniemcy w świetle analizy demograficznej (XVII–XIX wiek)
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.573-604
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Głuchoniemcy, Taubdeutsche, Walddeutsche – przyczynek do biografii pojęcia
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.65-114
Katarzyna Wójcik, https://orcid.org/0000-0001-9907-1447
Głuchoniemcy/Walddeutsche w prasie i literaturze Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939–1944
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.655-676
Piotr Kołpak, https://orcid.org/0000-0002-8601-4811
Krajobraz kulturowy niemieckich wsi na Pogórzu Karpackim od XV do XVII wieku
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.461-527
Andrzej Marzec, https://orcid.org/0000-0002-1088-6402
Lokacje na prawie niemieckim jako czynnik modernizacyjny
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.389-417
Joanna Pędzisz, https://orcid.org/0000-0002-0931-8387
Obraz Głuchoniemca w dyskursie internetowym
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.735-753
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Od Germaniae Polonicae do Poloniae Germanicae. Czarne łabędzie, szare nosorożce, byki z Pampeluny, smoczy królowie i Głuchoniemcy
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.35-64
Marcin A. Klemenski, https://orcid.org/0000-0001-8529-4762
Osadnictwo niemieckie na pograniczu polsko-ruskim w XIV i w pierwszej połowie XV wieku
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.417-461
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Płynna synteza
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.17-28
Anna Just, https://orcid.org/0000-0003-3669-5038
Pochodzenie Głuchoniemców w świetle faktów i hipotez językowych
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.361-389
Paweł Swoboda, https://orcid.org/0000-0002-1679-5296
Ślady niemieckiego osadnictwa w nazwach miejscowych
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.225-360
Joanna Nikel, 0000-0001-7390-3380
Walddeutsche w polityce narodowościowej nazistowskich Niemiec podczas drugiej wojny światowej
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.605-654
Andrzej Karpiński, https://orcid.org/0000-000-7575-9228
Wojny i klęski elementarne w XVI–XVIII wieku oraz ich wpływ na życie ludności zamieszkującej obszar między Dunajcem, Wisłą i Sanem
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.527-573
TOM II
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Piotr Kołpak, https://orcid.org/0000-0002-8601-4811
„Bo twoja rzecz płótno robić”. Obróbka lnu i wytwarzanie płócien w krajobrazach życia codziennego społeczności głuchoniemieckich
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.425-456
Anna Just, https://orcid.org/0000-0003-3669-5038
Antroponimy głuchoniemieckie – charakterystyka językoznawcza nazwisk o pochodzeniu niemieckim
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.217-254
Piotr Łopatkiewicz, https://orcid.org/0000-0001-5869-4314
Drewniana architektura kościelna późnego średniowiecza na obszarze objętym osadnictwem głuchoniemieckim: zagadnienia chronologiczne, warsztatowe i fundatorskie
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.477-510
Mariusz Kowalski, https://orcid.org/0000-0003-3417-0369
Magdalena Skorupska, https://orcid.org/0000-0001-6489-1760
Małgorzata Wojtaszczyk, https://orcid.org/0000-0003-2502-1943
Geografia wyborcza skupisk głuchoniemieckich
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.107-146
Halina Karaś, https://orcid.org/0000-0003-4383-9626
Renata Kucharzyk, https://orcid.org/0000-0003-3197-0336
Germanizmy w gwarach polskich na obszarze osadnictwa głuchoniemieckiego
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.147-216
Łukasz Karpecki, https://orcid.org/0000-0003-3190-1031
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Głuchoniemieckość jako źródło współczesnych tożsamości lokalnych. Studium etnograficzne
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.19-106
Łukasz Karpecki, https://orcid.org/0000-0003-3190-1031
Nicolaus alias Michno czy Nicolaus alias Klozek? Antroponimia głuchoniemiecka w kontekście nazwisk o innej proweniencji niż niemiecka
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.255-302
Marcin Wojciech Solarz , https://orcid.org/
Anna M. Solarz, https://orcid.org/
Róża bez „dlaczego”. Rzecz o tożsamości Głuchoniemców
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.511-570
Maria Działo-Nosal, https://orcid.org/0000-0003-2585-9113
Ewa Rossal, https://orcid.org/0000-0002-7382-0929
Tożsamość Głuchoniemców zaszyta w ubiorach? Wizerunki, opisy, kreacje
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.319-424
Anna Just, https://orcid.org/0000-0003-3669-5038
Weronika Wnuk-Ciastek, https://orcid.org/0009-0005-5761-4382
Łukasz Karpecki, https://orcid.org/0000-0003-3190-1031
Andrzej Techmański, https://orcid.org/
Anna Brodowicz-Mac, https://orcid.org/0009-0004-4076-2082
Martyna Zarzycka, https://orcid.org/0009-0007-4122-5950
Trwałość i zmienność świata głuchoniemieckiego w świetle antroponimów na przykładzie wybranych wsi głuchoniemieckich
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.303-318
Halina Karaś, https://orcid.org/0000-0003-4383-9626
Renata Kucharzyk, https://orcid.org/0000-0003-3197-0336
Zapożyczenia niemieckie w słownictwie tkackim w gwarach na obszarze osadnictwa głuchoniemieckiego
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.457-476
Rafał Kroczak, https://orcid.org/0000-0002-6268-7843
Tomasz Panecki, https://orcid.org/0000-0003-3483-2035
Charakterystyka geograficzna regionu osadniczego Głuchoniemców dawniej i dziś
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.171-224
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Weronika Wnuk-Ciastek, https://orcid.org/0009-0005-5761-4382
Głuchoniemcy – granice i nazwa regionu
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.115-170
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Głuchoniemcy w polskim dyskursie naukowym i publicystycznym od XVIII wieku do końca okresu PRL
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.677-734
Radosław Poniat, https://orcid.org/0000-0001-7384-3920
Piotr Guzowski, https://orcid.org/
Głuchoniemcy w świetle analizy demograficznej (XVII–XIX wiek)
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.573-604
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Głuchoniemcy, Taubdeutsche, Walddeutsche – przyczynek do biografii pojęcia
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.65-114
Katarzyna Wójcik, https://orcid.org/0000-0001-9907-1447
Głuchoniemcy/Walddeutsche w prasie i literaturze Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939–1944
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.655-676
Piotr Kołpak, https://orcid.org/0000-0002-8601-4811
Krajobraz kulturowy niemieckich wsi na Pogórzu Karpackim od XV do XVII wieku
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.461-527
Andrzej Marzec, https://orcid.org/0000-0002-1088-6402
Lokacje na prawie niemieckim jako czynnik modernizacyjny
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.389-417
Joanna Pędzisz, https://orcid.org/0000-0002-0931-8387
Obraz Głuchoniemca w dyskursie internetowym
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.735-753
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Od Germaniae Polonicae do Poloniae Germanicae. Czarne łabędzie, szare nosorożce, byki z Pampeluny, smoczy królowie i Głuchoniemcy
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.35-64
Marcin A. Klemenski, https://orcid.org/0000-0001-8529-4762
Osadnictwo niemieckie na pograniczu polsko-ruskim w XIV i w pierwszej połowie XV wieku
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.417-461
Marcin Wojciech Solarz https://orcid.org/
Płynna synteza
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.17-28
Anna Just, https://orcid.org/0000-0003-3669-5038
Pochodzenie Głuchoniemców w świetle faktów i hipotez językowych
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.361-389
Paweł Swoboda, https://orcid.org/0000-0002-1679-5296
Ślady niemieckiego osadnictwa w nazwach miejscowych
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.225-360
Joanna Nikel, 0000-0001-7390-3380
Walddeutsche w polityce narodowościowej nazistowskich Niemiec podczas drugiej wojny światowej
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.605-654
Andrzej Karpiński, https://orcid.org/0000-000-7575-9228
Wojny i klęski elementarne w XVI–XVIII wieku oraz ich wpływ na życie ludności zamieszkującej obszar między Dunajcem, Wisłą i Sanem
https://doi.org/10.31338/uw.9788323571988.pp.527-573
TOM II
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Piotr Kołpak, https://orcid.org/0000-0002-8601-4811
„Bo twoja rzecz płótno robić”. Obróbka lnu i wytwarzanie płócien w krajobrazach życia codziennego społeczności głuchoniemieckich
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.425-456
Anna Just, https://orcid.org/0000-0003-3669-5038
Antroponimy głuchoniemieckie – charakterystyka językoznawcza nazwisk o pochodzeniu niemieckim
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.217-254
Piotr Łopatkiewicz, https://orcid.org/0000-0001-5869-4314
Drewniana architektura kościelna późnego średniowiecza na obszarze objętym osadnictwem głuchoniemieckim: zagadnienia chronologiczne, warsztatowe i fundatorskie
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.477-510
Mariusz Kowalski, https://orcid.org/0000-0003-3417-0369
Magdalena Skorupska, https://orcid.org/0000-0001-6489-1760
Małgorzata Wojtaszczyk, https://orcid.org/0000-0003-2502-1943
Geografia wyborcza skupisk głuchoniemieckich
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.107-146
Halina Karaś, https://orcid.org/0000-0003-4383-9626
Renata Kucharzyk, https://orcid.org/0000-0003-3197-0336
Germanizmy w gwarach polskich na obszarze osadnictwa głuchoniemieckiego
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.147-216
Łukasz Karpecki, https://orcid.org/0000-0003-3190-1031
Marta Raczyńska-Kruk, https://orcid.org/0000-0002-1792-5267
Głuchoniemieckość jako źródło współczesnych tożsamości lokalnych. Studium etnograficzne
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.19-106
Łukasz Karpecki, https://orcid.org/0000-0003-3190-1031
Nicolaus alias Michno czy Nicolaus alias Klozek? Antroponimia głuchoniemiecka w kontekście nazwisk o innej proweniencji niż niemiecka
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.255-302
Marcin Wojciech Solarz , https://orcid.org/
Anna M. Solarz, https://orcid.org/
Róża bez „dlaczego”. Rzecz o tożsamości Głuchoniemców
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.511-570
Maria Działo-Nosal, https://orcid.org/0000-0003-2585-9113
Ewa Rossal, https://orcid.org/0000-0002-7382-0929
Tożsamość Głuchoniemców zaszyta w ubiorach? Wizerunki, opisy, kreacje
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.319-424
Anna Just, https://orcid.org/0000-0003-3669-5038
Weronika Wnuk-Ciastek, https://orcid.org/0009-0005-5761-4382
Łukasz Karpecki, https://orcid.org/0000-0003-3190-1031
Andrzej Techmański, https://orcid.org/
Anna Brodowicz-Mac, https://orcid.org/0009-0004-4076-2082
Martyna Zarzycka, https://orcid.org/0009-0007-4122-5950
Trwałość i zmienność świata głuchoniemieckiego w świetle antroponimów na przykładzie wybranych wsi głuchoniemieckich
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.303-318
Halina Karaś, https://orcid.org/0000-0003-4383-9626
Renata Kucharzyk, https://orcid.org/0000-0003-3197-0336
Zapożyczenia niemieckie w słownictwie tkackim w gwarach na obszarze osadnictwa głuchoniemieckiego
https://doi.org/10.31338/uw.9788323572046.pp.457-476
Zobacz również

Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.























