Kant wobec judaizmu i chrześcijaństwa na tle oświecenia niemieckiego

Autor podejmuje dyskusję z częstym w literaturze przedmiotu przekonaniem, że Kant, odrzucając judaizm jako początek chrześcijańskiej historii świętej, a zatem negując jego organiczny związek z chrześcijaństwem, powielał w gruncie rzeczy standardowy pogląd swej epoki. Wbrew tej tezie dowodzi, że na tle oświeceniowej teologii i filozofii Kantowska koncepcja judaizmu miała charakter atypowy lub co najwyżej radykalizowała pewne marginalne tendencje w łonie oświecenia niemieckiego.

Publikacja, adresowana przede wszystkim do badaczy filozofii religii Immanuela Kanta, zainteresuje również badaczy oświecenia, historyków filozofii, judaistów i teologów, szczególnie zajmujących się tzw. teologią zastępstwa.

******

Kant and Judaism and Christianity Against the Background of German Enlightenment

The author discusses the common belief that Kant, rejecting Judaism as the beginning of Christian sacred history, thus denying his organic connection with Christianity, essentially represented the standard view of his era. Contrary to this thesis, he proves that against the background of Enlightenment theology and philosophy, the Kantian concept was atypical or, at the most, radicalized certain marginal tendencies within the German Enlightenment.

Keywords: Kant, Enlightenment, Judeo-Christianity, Judaism, Marcionism, Haskalah.

Wojciech Kozyra – ukończył filozofię i judaistykę na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie pracuje jako asystent na Wydziale Filozofii. Przedmiotem jego badań jest niemiecka filozofia religii. Interesuje się też myślą praktyczną Benedykta Spinozy i recepcją europejskiej filozofii i teologii w nazistowskich Niemczech. Publikował w czasopismach: „Diametros”, „Przegląd Filozoficzny”, „Eidos”, „Problemos”, „Kantian Journal”, „Analiza i Egzystencja”, „Filozofia”, „Teologia i Człowiek”, „Edukacja Filozoficzna”. Jest również autorem rozdziałów w dziełach zbiorowych, m.in. w tomie Between Secularization and Reform: Religion in the Enlightenment (seria: Brill’s Studies in Intellectual History).