Listy

Wydanie zbioru listów Borysa Pasternaka w przekładzie Seweryna Pollaka (na podstawie maszynopisu przechowywanego w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie) uzupełnia wydany nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego tom Szkiców tego autora i zamyka projekt zapoczątkowany jeszcze w latach 70. XX w., przywracając do obiegu czytelniczego fragment historii literatury. Zgodnie z ideą Pollaka eseje razem z listami miały stanowić formę biografii Pasternaka. Starannie opracowana i zaopatrzona w wyczerpujący komentarz egzegetów korespondencja poety pozwala spojrzeć na skomplikowany system jego poglądów i wartości.

******

Letters

This edition of selected letters to and from Boris Pasternak, translated into Polish by Seweryn Pollak (from typescripts kept at the University of Warsaw Library) complements the volume of essays (Szkice) previously published by the University of Warsaw Press, and completes the project, initiated back in the 1970s, of rescuing for the reading public a piece of literary history. Pollak’s idea was for the letters and the essays to combine to form a biography of Pasternak. Carefully edited, with an exhaustive commentary, the poet’s correspondence offers an insight into his complex system of views and values.

Keywords: Seweryn Pollak, Boris Pasternak, letters, epistolography, Russian literature.

Wydanie korespondencji pół wieku po jej przygotowaniu przez Seweryna Pollaka dowodzi słuszności przekonania Bułhakowowskiego Wolanda, że „rękopisy nie płoną”, że zaślepione ideologią działania nie przyniosą cenzorom oczekiwanych przez nich rezultatów i poezja zwycięży. Nie jest więc książka, jak twierdzą Redaktorzy, „naprawieniem” grzechu zaniechania, ale raczej przywracaniem normalności, restytucją prawa do głosu, zerwaniem knebla cenzorsko-ideologicznego. Inicjatywa wydawnicza badaczy warszawskich wydaje się tym cenniejsza, że część publikowanych listów nie tylko nie była „publikowana w ZSRR, lecz także nie wydrukowano ich nigdzie i nigdy wcześniej”.
Z recenzji prof. Tadeusza Sucharskiego

Lektura zbioru listów Pasternaka wymaga też refleksji nad tym, w jaki sposób obcować można z nieobecnością, nie możemy bowiem usłyszeć głosu interlokutorów Pasternaka, ale dzięki Słownikowi adresatów mamy wgląd w kręgi elity intelektualnej (pisarze, wydawcy, tłumacze, redaktorzy, krytycy literaccy, pianiści, historycy sztuki, literaturoznawcy, teatrolodzy) Rosji i Związku Radzieckiego w tragicznym okresie dla historii zrzeszonych w nim krajów. Ci adresaci, nieobecni w tomie „na piśmie”, duchem są obecni i dają świadectwo, że nawet w najtrudniejszych czasach inteligencja rosyjska, zdobywając się na refleksję o postawach ludzi przyzwoitych wobec systemów totalitarnych, częstokroć ulegała zagładzie za „myślozbrodnie”. Nie przypadkiem przecież jest tylu represjonowanych wśród adresatów Pasternaka.
Z recenzji prof. Iriny Lappo