Geneza, ustrój i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego do 1989 roku

Monografia ta jest pierwszą w Polsce kompleksową próbą przedstawienia genezy i funkcjonowania Naczelnego Sądu Administracyjnego do 1989 roku. Autor na podstawie materiałów archiwalnych zrekonstruował bieg wydarzeń, które po II wojnie światowej doprowadziły do powołania w Polsce Ludowej sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Przedstawił omawiane procesy na tle rozwoju ustroju i doktryny prawa socjalistycznego w Polsce oraz omówił wybrane aspekty dziejów ustrojowych i ZSRR i państw tzw. obozu socjalistycznego.

******

The Origin, System and the Case Law of the Supreme Administrative Court until 1989

This monograph is the first comprehensive attempt in Poland to present the origin and the Supreme Administrative Court until 1989. The author, using archive materials, reconstructed the course of events which, after the Second World War, led to the establishment of judicial review of administrative decisions in the People’s Republic of Poland. He showed the discussed processes against the background of the development of the system and the doctrine of socialist law in Poland, and described selected aspects of political history of the USSR and the so-called socialist bloc.

Keywords: Supreme Administrative Court, administrative courts, administrative decision, socialist law, People’s Republic of Poland.

Praca Michała Sadłowskiego obszernie i w przystępny sposób przedstawia tytułową materię, należycie osadzając ją we właściwych kontekstach: ideologicznym, geopolitycznym, prawnym i społecznym. Odtwarza mało znane argumenty i kontrargumenty prowadzonej wówczas debaty, w tym także tę jej część, która mogła zdecydować o powierzeniu Sądowi Najwyższemu i sądom powszechnym kontroli administracji, co ostatecznie nie nastąpiło. W tym celu przywołuje i analizuje kilkaset wypowiedzi przedstawicieli nauki prawa, a także treści archiwów dokumentujące stanowisko władz politycznych. Równie starannie, tym razem w formie syntezy, przybliża orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z lat 1981–1989. [Publikacja] jest przydatnym opracowaniem dla prawników, historyków i politologów, a także studentów i doktorantów kształcących się w tych dyscyplinach naukowych.
Z recenzji prof. dr hab. Anny Machnikowskiej

Praca jest bardzo ciekawa, nowatorska i bardzo ważna. Stanowi istotny wkład do poznania dziejów polskiego sądownictwa administracyjnego w okresie komunistycznym.
Z recenzji prof. dr. hab. Piotra Fiedorczyka

Michał Sadłowski – historyk państwa i prawa, doktor nauk prawnych, od lutego 2021 roku adiunkt w Zakładzie Historii Administracji na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jego zainteresowania badawcze dotyczą dziejów ustroju państwowego Polski Ludowej, Imperium Rosyjskiego, ZSRR oraz Federacji Rosyjskiej. Specjalista ds. ustrojów państwowych państw z obszaru poradzieckiego. Jeden z założycieli Fundacji Instytut Prawa Wschodniego im. Gabriela Szerszeniewicza.