Wykładnia dynamiczna prawa. Perspektywa filozofii prawa i języka (EBOOK)

Opierając się na interdyscyplinarnych ustaleniach współczesnej filozofii języka i teorii komunikacji, autor dowodzi, że wykładnia dynamiczna prawa jest zgodna z aktualnym rozumieniem natury znaczenia i jego ewolucji. Analiza specyfiki komunikacji w prawie pozwala wykazać, że stosowanie tej metody nie tylko ma solidne podstawy teoretyczne, ale również nie zagraża pewności prawa. W konsekwencji autor odpiera kluczowe zarzuty stawiane wykładni dynamicznej – dotyczące naruszania zasady podziału władzy oraz przyznawania sędziom nadmiernej swobody decyzyjnej. Nowatorskim elementem pracy jest poszerzenie perspektywy badawczej, która wykracza poza zazwyczaj spotykane analizy teorii wykładni prawa skupione na argumentach celowościowych, funkcjonalnych i aksjologicznych.

Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 PL (CC BY 4.0 PL) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl).

******

The Dynamic Interpretation in Law. From the Philosophy of Law and Language Perspective

Drawing on the interdisciplinary findings of contemporary philosophy of language and theory of communication, the author argues that the dynamic interpretation of law is consistent with the current understanding of the nature of meaning and its evolution. The analysis of specificity of communication in law allows us to demonstrate that using this method not only has a solid theoretical basis, but also does not jeopardise legal certainty. As a result, the author refutes the key accusations made against the dynamic interpretation, which concern violations of the principle of separation of powers and granting judges excessive discretionary powers. An innovative element of the work is the expansion of the research perspective, which goes beyond the typically encountered analyses of the theory of legal interpretation focused on the arguments of expediency, function and axiology.

Keywords: interpretation of law, dynamic interpretation, static interpretation, legal meaning, theory of legal interpretation, meaning of law text, change of meaning, communication in law, semantics, pragmatics, division of powers, discretionary powers, legal certainty.

Maciej Kruk pokusił się o zbadanie bardzo ważnego i dość kon-trowersyjnego problemu, jakim jest uzasadnienie wykładni dy-namicznej, oraz o sformułowanie odpowiedzi na zarzuty, jakie temu sposobowi dokonywania wykładni dość często się stawia. Użył w tym celu wiedzy, pojęć i narzędzi, jakie dostarcza filozofia języka. Uczynił to niewątpliwie z sukcesem. (…) Odbiorcami pracy mogą być zarówno akademicy, jak i prawnicy praktycy, a nawet adepci prawa. Prawnicy praktycy, a w szczególności sędziowie, niewątpliwie skorzystaliby na zapoznaniu się z pracą, ponieważ kwestie wykładni dynamicznej i jej uzasadnienia wiążą się ściśle z wykładnią operatywną, tj. dokonywaną przez organ stosujący prawo, najczęściej sąd, na użytek i do celu rozstrzygnięcia kon-kretnej sprawy. Tym samym kwestie te dotykają najtrudniejszych problemów występujących na gruncie stosowania prawa, a w szczególności tego, czy sąd, rozstrzygając tzw. trudny przy-padek, bardzo często będący konsekwencją zmian rzeczywistości pozaprawnej, może dostosowywać rozumienie norm prawnych do aktualnej sytuacji.
Z recenzji prof. dr hab. Sylwii Wojtczak

Maciej Kruk jest doktorem nauk prawnych, adiunktem na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz dyrektorem Zespołu ds. Prezydialnych i Współpracy Międzynarodowej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Specjalizuje się w teorii i filozofii prawa. Jest kierownikiem oraz wykonawcą projektów Narodowego Centrum Nauki z zakresu prawa i filozofii, badaczem w międzynarodowym projekcie „Global Access to Justice Project”. Za rozprawę pt. "Językowe uzasadnienie dynamicznej wykładni prawa" otrzymał wyróżnienie w konkursie Stowarzyszenia Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej – Sekcji Polskiej IVR na najlepszą pracę doktorską z zakresu teorii i filozofii prawa za lata 2022–2023.